أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

189

قانون ( فارسى )

ناچار هواى بىمصرف را مىراند تا بجاى آن هواى تازه‌نفس و جانشين بيايد و همراه هواى رانده شده ، مواد زائد دفع شدنى گوهر روح نيز خارج گردد . تا زمانى كه هوا معتدل و صاف است و چنان گوهر بيگانه‌اى كه با مزاج روح ناسازگار است با او نياميزد مايه صحت و تندرستى و نگهدار سلامت است ، ليكن اگر برعكس آن باشد نتيجه نيز معكوس خواهد بود . تغييرات هوا سه قسم است : طبيعى ، غير طبيعى ، خارج از مجراى طبيعى كه مخالف اعتدال مزاج هوا است . « 26 » تغييرات طبيعى عبارتست از تغييرات موسمى . هوا در هر فصلى به مزاج علىحده‌اى درمىآيد . فصل سوم - مزاج فصل‌ها بدان كه از ديدگاه طبيبان ، فصل‌هاى سال با فصل‌هاى نجومى مورد نظر منجمين تفاوت دارد « 27 » . به نظر ستاره‌شناسان فصول چهارگانه عبارتند از زمانهائى كه خورشيد در هر ربع

--> ( 26 ) - هواى طبيعى از چهار گاز اصلى : ازت ( نيتروژن ) ، اكسيژن ، آرگون وانيدريد كربنيك تشكيل شده است . اين چهار گاز جمعا 99 / 99 درصد هوا را تشكيل مىدهند و بقيه هوا از گازهائى مانند نئون ، هليوم ، متان ، كريپتون ، پروتواكسيد ازت ، هيدروژن ، گزنون ، دىاكسيد ازت و ازن تشكيل مىگردد . در هواى غير طبيعى يا آلوده ( كه به صورت خطر جدى براى مردم شهرنشين درآمده است ) برخى مواد كه در هواى طبيعى وجود دارد مانند انيدريد كربنيك و دى اكسيد ازت و ازن افزايش مىيابند و برخى مواد ديگر كه در تركيب هوا وجود ندارند وارد آن مىگردند . مهمترين گازهاى هواى آلوده عبارتند از : انيدريد كربنيك ، منواكسيد كربن ، انيدريد - سولفوريك ، هيدروژن سولفوره ، پروتواكسيد ازت ، دىاكسيد ازت ، ازن ، فلوئور هيدروژن اتيلين ، الفين‌ها ، فرم آلدئيد ، اكرولين ، الكلهاى گوگرددار ، مواد آلوده‌كننده جامد مانند گرد و غبار و دوده ، املاح سرب ناشى از احتراق بنزين سرب‌دار ، مواد دوباره معلق شده ( ذرات روزنامه ، باقىمانده مواد گياهى ، ذرات شيشه و لاستيك اتومبيل و . . . ) حشره‌كش‌ها ، افت كش‌ها و ساير مواد شيميائى ، مواد راديو اكتيو . ( 27 ) - اين تفاوت امروز نيز منظور نظر اطباست : در كتاب اقاليم و بدن انسان تأليف اميل دونو ، 1948 ( از مجموعهء چه مىدانم ؟ ) آمده است : « فصول زيست‌شناسى با فصول نجومى كاملا تطبيق نمىكند » و بعد توضيح داده مىشود كه مثلا هنگامى كه هنوز فصل زمستان در تقويم‌ها پايان نيافته است تغييرات مربوط به فصل بهار در بدن‌ها پيدا مىشود » .